AI (Artificial Intelligence) versnelt en vergroot de dreiging van cyberaanvallen tegen onze overheid en maatschappij. De aanvallen worden door AI groter, complexer en zullen toenemen. Daarom is daartegen handelen nu noodzakelijk.

Dat benadrukken de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC), de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD), het Openbaar Ministerie (OM), de Chief Information Officer (CIO) Rijk en de Politie in een gezamenlijk statement. Deze organisaties roepen bestuurders daarom op om hun verantwoordelijkheid te nemen. Die moeten prioriteit geven aan cybersecurity.

We zien met regelmaat wat de gevolgen van cyberincidenten zijn als de verdediging niet op orde is: langdurige uitvallen van (vitale) systemen en veel burgers die slachtoffers zijn. Maar ook tot het buitmaken van grote aantallen namen, adressen en BSN’s met alle privacy en financiële consequenties tot gevolg.

In het statement worden de bestuurders opgeroepen om de juiste middelen beschikbaar te stellen, cybersecurity te prioriteren en experts de ruimte te geven om de weerbaarheid van Nederland te verhogen. Ook worden er in het statement drie acties voorgesteld die bestuurders vandaag nog kunnen nemen om hun verantwoordelijkheid op te pakken:

  • Breng de basis op orde.
  • Stel jezelf de vraag: is mijn beveiliging nog op een passend niveau?
  • Neem signalen rondom AI serieus.

In het statement worden deze acties verder toegelicht.

Matthijs van Amelsfort, algemeen directeur NCSC: ‘AI automatiseert de aanvalsketen: van kwetsbaarheden vinden tot misbruik. De technologie kan daarmee bestaande cyberdreigingen versnellen en versterken. Juist daarom is het belangrijker dan ooit om de basismaatregelen op orde te hebben.’

Kwetsbaarheden sneller opgespoord en misbruikt

AI verlaagt de drempel voor aanvallers en maakt het voor een bredere groep kwaadwillenden mogelijk om cyberaanvallen uit te voeren. Kwetsbaarheden worden door AI steeds sneller opgespoord en misbruikt. Daardoor ontstaat er een nieuwe realiteit waar publieke en private organisaties zich aan moeten aanpassen.

Kwaadwillenden zetten AI vooral in om hun aanvalstechnieken te automatiseren, versnellen of efficiënter te maken: cyberaanvallen kunnen meer geavanceerd worden en blijven langer onder de radar. Aanvallers hoeven daarbij niet gebruik te maken van de meest geavanceerde frontier-modellen. Ook met het gebruik van bestaande en makkelijk toegankelijke AI-modellen kunnen dergelijke aanvallen nu al worden uitgevoerd.

Ontwikkelingen in AI vragen om nieuw leiderschap

Digitale veiligheid is allang niet meer uitsluitend het domein van CISO’s en IT-afdelingen. De afhankelijkheid van digitale systemen is daarvoor te groot, de verwevenheid te complex en de risico’s te omvangrijk. Het versterken van de digitale weerbaarheid van Nederland is dan ook een gezamenlijke opgave van publieke en private partijen.

De belangrijkste stap die nu gezet moet worden, is niet in de eerste plaats technisch, maar meer bewustwording en ander leiderschap. Cybersecurity is geen operationeel detail, maar een organisatiebreed vraagstuk dat vraagt om stevige regie op bestuursniveau en een duidelijk besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid.