De meest gemaakte fout bij energieprojecten is plannen alsof het stroomnet altijd ruimte heeft. Een bedrijf op een Hilversums bedrijventerrein bestelt bijvoorbeeld warmtepompen, een vereniging van eigenaars in Bussum kiest voor laadpalen in de garage, en pas daarna blijkt dat de zwaardere netaansluiting lang op zich laat wachten. Het stroomnet zit op veel plekken aan zijn grens, ook in 't Gooi. Wie dat pas ontdekt als de installatie al gekocht is, zet zijn project stil, soms maandenlang. Deze fout staat niet op zichzelf. Er gaat in dit soort projecten een aantal dingen steeds opnieuw mis.

Rekenen op een aansluiting die er nog niet is

Je herkent deze fout aan de volgorde van de stappen: eerst de techniek kiezen, dan pas de netbeheerder bellen. Het gevolg is een project dat technisch klaar is, maar niet aangesloten kan worden. De apparatuur staat in de opslag en de financiering loopt intussen door.

De oplossing is de volgorde omdraaien. Vraag eerst bij de netbeheerder na wat er op jouw locatie mogelijk is en wanneer. Bouw de rest van de planning om dat antwoord heen. Soms betekent dat kiezen voor een oplossing die minder stroom vraagt, zoals een batterij die pieken opvangt.

Iedere partij houdt een eigen planning bij

Bij een wijkaanpak of een groter bedrijfsproject werken meerdere partijen tegelijk. Je herkent de fout aan de afstemming: die loopt via losse mails en niemand heeft overzicht van wie op wie wacht. De aannemer heeft een planning, de netbeheerder ook, en die twee kennen elkaars data niet.

Het gevolg zie je op straat. De stoep gaat open voor de ene klus en een paar maanden later nog een keer voor de volgende, omdat het werk niet gecombineerd is. Tussendoor staat het project stil. Beter is één gezamenlijke planning waarin alle afhankelijkheden staan, met iemand die haar actief bijhoudt. Niet elke gemeente of installateur heeft daar zelf de mensen voor; in dat geval kan een externe planner die rol vervullen. Adviesbureau Critical Minds werkt bijvoorbeeld op die manier mee in dit soort projecten. Onder de noemer Critical Minds Energietransitie bundelt het zijn ervaring in deze sector.

Bewoners horen het pas als alles al vastligt

Deze fout herken je aan het moment van de eerste bewonersbrief: die valt op de mat als het besluit al genomen is. Het gevolg is voorspelbaar. Mensen voelen zich gepasseerd en dienen bezwaren in. De vergunningsfase kan dan langer duren dan de bouw zelf. In een regio met veel beschermde dorpsgezichten, zoals Laren en Blaricum, weegt dat extra zwaar, omdat vergunningen daar extra toetsing vragen.

Betrek bewoners daarom zolang er nog iets te kiezen valt. Leg niet één uitkomst voor, maar de afweging erachter. Dat kost aan de voorkant tijd, maar voorkomt bezwaren en vertraging aan de achterkant.

Pas bijsturen als de vertraging al een feit is

De vierde fout herken je aan de voortgangsrapportage: alles staat op groen, tot drie maanden voor de einddatum ineens alles op rood staat. Kleine problemen waren allang zichtbaar, maar niemand keek ernaar omdat de einddatum nog ver weg leek. Tegen die tijd is bijsturen duur, want spoedwerk en extra inhuur kosten meer dan hetzelfde werk op tijd gepland.

Kijk daarom niet alleen naar de einddatum, maar vooral naar wat er deze maand af moet zijn. Loopt dat uit, dan weet je meteen dat er ergens iets knelt en kun je ingrijpen terwijl dat nog weinig kost.

De vraag die elk overleg scherp houdt: wie wacht op wie?

Eén gewoonte voorkomt de meeste van deze fouten: loop in elk overleg met alle betrokken partijen de afhankelijkheden langs. Wie wacht op wie, en klopt de volgorde nog? Die ene vraag maakt bijvoorbeeld een vol stroomnet of een gemiste combinatieklus op tijd zichtbaar. Lukt het niet om die gewoonte in de eigen organisatie op te bouwen, dan is het inwinnen van advies over de energietransitie bij een bureau dat meewerkt in de uitvoering een logische vervolgstap. Zo blijft een energieproject in 't Gooi wat het hoort te zijn: een verbetering, geen jarenlange bouwput.